Tarihi Kalkolotik ve Bakır Çağlarına kadar dayanan Samsun, Anadolu’da yunan kolonilerinin kurulduğu dönemde, Amisos adlı küçük bir yerleşme merkeziydi. Şehir İon şehir devletlerinden Miletos (millet) tarafından kurulmuştur.
Samsun klasik türk ev tipinin en güzel örnekleri olan ahşap evlerin ve Rum ve Ermeni tebaya ait taş evlerin yoğunlukta olduğu bir şehirdi. Samsun’un Osmanlı şehirlerinin karakteristik ahşap evleri 1869 yılında çıkan yangınla tamamen yanmış günümüze sadece o döneme ait taş evler kalmıştır.
Samsun evlerinin zemin katında bahçeden ulaşılan girişe açılan büyük bir sofa bulunmaktadır. Her zaman olduğu gibi odalar bu sofa etrafına yerleştirilmiş, girişe en yakın odalar bu sofa etrafına yerleştirilmiş, girişe en yakın odalar misafirleri ağırlamak amaçlı kullanılmış diğer odalar günlük hayatın yaşandığı yerler olarak belirlenmiştir. Mutfak eve girişin tam karşısına sofanın son kısmına yerleştirilmiştir. Kimi taş evlerin bahçeden eve girişinde merdivenden çıkılan ve sütunlar arasında yer alan bir büyük kapı bulunmaktadır. Evlerin tavanı oldukça yüksek, pencereleri geniş ve uzundur. Pencereler engelleyici bir başka faktör bulunmadığı müddetçe denize bakmaktadır. Bu evlerde tuvaletlere zemin kattan, bahçeden veya taşlıktan ulaşılır. Evler sıklıkla ii katlıdır. Bazen üç katlı olanları da bulunmaktadır. Samsun evleri genel itibari ile açık renklerle boyanır. Kimi evler merdivenle çıkılır. Bazı evlerde evin zemininin birinci katında merdivenlerin hemen üstüne gelen yerde ikinci katta cumba çıktısı yapılır.
Ünlü seyyah Moltke Samsun hakkında şunları yazmıştır: “ Samsun pek hoş, eski bir Ceneviz kalesi, bir çok güzel yapılı Türk konağı, birkaç taş cami ve han uzaktan göze çarpıyor. Bütün kasaba bir zeytin ormanı ile çevrili. Bu zeytinlikler dağı kaplıyor ve köşkler ve bahçeler, evler görülüyor.
